Current Affairs, Gk, Job Alerts, , School Info, Competitive exams ; History , Geography , Maths, History of the day, Biography, PDF, E-book ,

Youtube Channel

  • Videos click here
  • Breaking

    Sports

    Translate

    Thursday, October 4, 2018

    Evening News : 4 October 2018 Hindi/English/Marathi-Current Affairs इवनिंग न्यूज़ 4 ऑक्टोबर 2018 हिंदी/ इंग्लिश/मराठी_करंट अफेयर्स

    Views








    Hindi | हिंदी


    मंत्रालय ने रबी फसलों के एमएसपी बढ़ाई

    • केंद्रीय मंत्रिमंडल ने 2018-19 वर्ष के लिए गेहूं के न्यूनतम समर्थन मूल्य (एमएसपी) में 105 रुपये प्रति क्विंटल की बढ़ोतरी कर इसे 1,840 रुपये प्रति क्विंटल करने के प्रस्ताव को मंजूरी दी है।
    • प्रधानमंत्री नरेंद्र मोदी की अध्यक्षता में केंद्रीय मंत्रिमंडल ने 3 अक्टूबर को रबी फसलों के न्यूनतम समर्थन मूल्यों (एमएसपी) को मंजूरी दी।
    • फसल वर्ष 2017-18 में गेहूं का एमएसपी 1,735 रुपये प्रति क्विंटल था। एमएसपी को कृषि सलाहकार निकाय सीएसीपी की सिफारिशों के अनुसार बढ़ा दिया गया है।
    • इतना ही नहीं, मोदी कैबिनेट ने इंदौर और भोपाल में मेट्रो को मंजूरी दे दी है। केंद्रीय मंत्री रविशंकर प्रसाद ने कहा है कि भोपाल में करीब 6941.40 करोड़ रुपये की लागत से चार साल में मेट्रो बन कर तैयार हो जाएगा। वहीं, इंदौर में भी चार साल में 7500.40 करोड़ रुपये की लागत से मेट्रो बनकर तैयार हो जाएगी।

    प्रोटीन अनुसंधान के लिए रसायन विज्ञान 2018 में नोबेल पुरस्कार

    • अमेरिकी वैज्ञानिकों फ्रांसेस अर्नोल्ड और जार्ज स्मिथ तथा ब्रिटिश अनुसंधानकर्ता ग्रेगरी विंटर ने 3 अक्टूबर को रसायन विज्ञान का नोबेल पुरस्कार जीता।
    • चयन मंडल ने कहा कि क्रमविकास के सिद्धांतों का उपयोग कर जैव ईंधन से लेकर औषधि तक, हर चीज बनाने में इस्तेमाल होने वाले एंजाइम का विकास करने के सिलसिले में तीनों वैज्ञानिकों को रसायन विज्ञान के क्षेत्र में प्रतिष्ठित नोबेल पुरस्कार के लिए चुना गया।
    • बता दें, अर्नोल्ड रसायन विज्ञान के क्षेत्र में नोबेल जीतने वाली पांचवीं महिला हैं।
    • उन्होंने पुरस्कार राशि 90 लाख स्वीडिश क्रोनोर (करीब 10.1 लाख डॉलर या 870,000 यूरो) की आधी रकम जीत ली। शेष आधी रकम स्मिथ और विंटर के बीच विभाजित की जाएगी।
    • तीनों वैज्ञानिकों ने विभिन्न क्षेत्रों में प्रोटीन के इस्तेमाल के लिए क्रम विकास के उसी सिद्धांत का इस्तेमाल किया जिसके जरिए आनुवंशिक बदलाव और चयन किया जाता है।

    आरबीआई ने तेल विपणन कंपनियों के लिए उधार नियमों को आसान बनाया

    • डॉलर के मुकाबले रुपये की गिरते हालत के चलते भारतीय रिजर्व बैंक (आरबीआई) ने 3 अक्टूबर को तेल विपणन कंपनियों को उनकी दैनिक कामकाजी जरूरतों के लिए विदेशों से सीधे विदेशी मुद्रा उधार लेने की अनुमति दे दी है।
    • केंद्रीय बैंक ने इसके साथ ही सार्वजनिक क्षेत्र की तेल कंपनियों पर लागू 75 करोड़ डॉलर की सीमा को भी समाप्त कर दिया है।
    • इन कंपनियों के लिए अब सालाना 10 अरब डॉलर की विदेशी मुद्रा उधारी सीमा तय कर दी गई है।
    • सार्वजनिक क्षेत्र की सभी पेट्रोलियम कंपनियां अब कच्चे तेल का आयात करने और दूसरी जरूरतों के लिए सीधे मान्यताप्राप्त ऋणदाताओं से विदेशी वाणिज्यिक उधारी (ईसीबी) ले सकेंगी।
    • यह ईसीबी न्यूनतम औसतन तीन से पांच साल की परिपक्वता अवधि की होनी चाहिए। उन्हें स्वत: मंजूरी मार्ग से इसकी मंजूरी दी गई है।

    राष्‍ट्र स्‍तरीय उद्यमिता जागरूकता अभियान ‘उद्यम अ‍भिलाषा’ की शुरूआत

    • महात्‍मा गांधी की जयंती के अवसर पर भारतीय लघु उद्योग विकास बैंक (सिडबी) ने 115 आकांक्षी जिलों में राष्‍ट्र स्‍तरीय उद्यमिता जागरूकता अभियान ‘उद्यम अभिलाषा’ की शुरूआत की।
    • उल्‍लेखनीय है कि नीति आयोग ने 28 राज्‍यों में इन 115 आकांक्षी जिलों की पहचान की और अभियान लगभग 15,000 युवाओं तक पहुंचा है।
    • सिडबी इन जिलों के लिए ‘परावर्तन अभियान’ में योगदान देगा।
    • यह अभियान देश भर में 3 अक्‍टूबर से 8 अक्‍टूबर, 2018 तक चलाया जाएगा। अभियान के तहत 800 से अधिक प्रशिक्षु तैयार किए जाएंगे, जो इन जिलों के आकांक्षी युवाओं को उद्यम प्रशिक्षण प्रदान करेंगे।
    • सिडबी ने इलेक्‍ट्रॉनिक्‍स एवं सूचना प्रौद्योगिकी मंत्रालय के ई-शासन सेवा भारत लिमिटेड के साथ साझेदारी की है, ताकि उसके मंच द्वारा अभियान को लागू किया जा सके।
    • इस अभियान के तहत आकांक्षी जिलों के ग्रामीण युवाओं को प्रेरित किया जाएगा और उन्‍हें उद्यम स्‍थापित करने के लिए सहायता दी जाएगी।

    भोपाल की बजाय सिहोर जिले में खुलेगा राष्ट्रीय मानसिक स्वास्थ्य पुनर्वास संस्थान

    • प्रधानमंत्री नरेन्द्र मोदी की अध्यक्षता में केंद्रीय मंत्रिमंडल ने मध्य प्रदेश में भोपाल की बजाय सिहोर जिले में राष्ट्रीय मानसिक स्वास्थ्य पुनर्वास संस्थान (एनआईएमएचआर) खोले जाने को मंजूरी दे दी है।
    • मंत्रिमंडल ने इसके लिए 16 मई, 2018 को लिये गए अपने फैसले में आंशिक रूप से संशोधन किया है। पहले यह संस्थान भोपाल में खोला जाना था।
              इससे क्या होगा असर  
    • सिहोर में बनने वाला एनआईएमएचआर देश में मानसिक स्वास्थ्य पुनर्वास क्षेत्र का अपनी किस्म का पहला संस्थान होगा।
    • यह मानसिक स्वास्थ्य पुनर्वास के क्षेत्र में मानव संसाधन और अनुसंधान के लिए उत्कृष्टता और क्षमता विकास केंद्र के रूप में काम करेगा और मानसिक बिमारियों से ग्रस्त लोगों के प्रभावी पुनर्वास के लिए बेहतर मॉडल सुझाएगा।

    'अस्त्र' बीवीआर-एएएम का विकास परीक्षण सफलतापूर्वक पूरा हुआ

    • स्वदेशी तकनीक से विकसित, दृश्यता सीमा से बाहर हवा से हवा में मार करने वाली मिसाइल (बियॉन्ड विजुअल रेंज एयर-टू-एयर मिसाइल ''बीवीआर-एएमएएम'') 'अस्त्र' के उड़ान परीक्षणों की एक श्रृंखला भारतीय वायुसेना द्वारा 26 सितंबर से 03 अक्टूबर, 2018 को इंटीग्रेटेड टेस्ट रेंज (आईटीआर) में आयोजित की गई।
    • मुख्य बात यह रही की मिसाइल ने उच्च मारक क्षमता के साथ सफलतापूर्वक निशाना लगाया।
    • ‘अस्त्र’ को भारतीय वायुसेना के विमान एसयू-30 से सफलतापूर्वक दागा गया था।
    • मिसाइल के विभिन्न उप-प्रणालियों के विकास और उत्पादन में 50 से अधिक निजी और सार्वजनिक क्षेत्र के उद्योग शामिल हैं।
    • बता दें, की डीआरडीओ ने मिसाइल विकसित की है और 2019 में मिसाइल आईएएफ में शामिल होने की उम्मीद है।

    मध्य प्रदेश में बनेगा पहला ग्लोबल स्किल्स पार्क

    • एशियाई विकास बैंक (ADB) मध्य प्रदेश राज्य में पहले बहु-कौशल पार्क की स्थापना के लिए 150 मिलियन अमेरिकी डॉलर का ऋण प्रदान करेगा। मध्य प्रदेश की राजधानी भोपाल में ग्लोबल स्किल्स पार्क (GSP) परिसर स्थापित किया जाएगा, जहां से 20,000 लोगों को लाभान्वित होने की उम्मीद है।
              ग्लोबल स्किल्स पार्क (GSP)
    • मध्य प्रदेश की तकनीकी और व्यावसायिक शिक्षा और प्रशिक्षण (TVET) प्रणाली की गुणवत्ता बढ़ाने के लिए कौशल पार्क अंतरराष्ट्रीय प्रशिक्षण सुविधाओं से लैस होगा।
    • यह अधिक कुशल श्रमिकों को बनाएगा, जो राज्य की श्रम बाजार आवश्यकताओं को पूरा करते हैं।
    • ADB की सहायता मध्य प्रदेश के पुरुषों और महिलाओं को उच्च स्तर के कौशल हासिल करने के अवसरों को खोलने में मदद करेगी, जो उनकी रोजगार क्षमता और विकास में योगदान करने की क्षमता को बढ़ाती हैं।
    • मध्य प्रदेश में भारत में सबसे बड़ी कामकाजी उम्र की आबादी में से एक है, जिसमें श्रम बल 2016 में 48 मिलियन से बढ़कर 2026 में 56 मिलियन हो जाएगा।

    स्वच्छ सर्वेक्षण ग्रामीण पुरस्कार 2018

    • हरियाणा को स्वच्छता के क्षेत्र में उत्कृष्ट उपलब्धियों के लिए ‘स्वच्छ सर्वेक्षण ग्रामीण-2018’ के तहत सर्वोच्च राज्य का पुरस्कार मिला।
    • यह पुरस्कार राष्ट्रपति भवन में पेयजल एवं स्वच्छता मंत्रालय द्वारा आयोजित पुरस्कार वितरण समारोह में प्रधानमंत्री नरेंद्र मोदी ने मुख्यमंत्री मनोहर लाल को दिया।
    • ‘स्वच्छ सर्वेक्षण ग्रामीण-2018’ के तहत स्वच्छता के क्षेत्र में देश में सर्वोच्च स्थान के पुरस्कार प्राप्त करने वाले देश के छह जिलों में हरियाणा के तीन जिले गुरूग्राम, करनाल और रेवाडी भी शामिल हैं।
    • बता दें कि स्वच्छ भारत मिशन के तहत हरियाणा राज्य के सभी ग्रामीण क्षेत्र जून, 2017 तक खुले में शौचमुक्त हो चुके हैं। इसके अलावा राज्य के सभी शहरी क्षेत्र भी अक्टूबर, 2017 तक खुले में शौचमुक्त हो चुके हैं।
    • बता दें, कि सरकार ने साल 2019 तक हरियाणा के सभी गावों में ठोस और तरल कचरा प्रबंधन इकाईयां स्थापित किए जाने का लक्ष्य निर्धारित किया है।

    दुनिया के सबसे बड़े गुंबद का पुणे में उद्घाटन

    • पुणे के लोनी कालभोर में ''एमआईटी वर्ल्ड पीस यूनिवर्सिटी'' नाम का कॉलेज है, इसने अपने राजबाग परिसर में विज्ञान, धर्म और दर्शन की 4 दिवसीय विश्व संसद सम्मेलन का 2 से 5 अक्टूबर तक आयोजन किया है।
    • इस कार्यक्रम में उपराष्ट्रपति वेंकैया नायडू ने 2 अक्टूबर को दुनिया के सबसे बड़े 160 फीट के गुंबद का उद्घाटन किया।
    • 160 फीट व्यास और 263 फीट ऊंचाई वाला यह दुनिया का सबसे बड़ा गुंबद होगा।
    • बता दें कि इससे पहले वैटिकन सिटी का 136 फीट व्यास और 448 फीट ऊंचाई वाला गुंबद सबसे बड़ा हुआ करता था।

    एनएएलएसए के नए कार्यकारी अध्यक्ष की नियुक्त

    • सुप्रीम कोर्ट के वरिष्ठ न्यायाधीश, मदन भीमराव लोकुर, अब राष्ट्रीय कानूनी सेवा प्राधिकरण (एनएएलएसए) के कार्यकारी अध्यक्ष बन गए हैं।
    • बता दें, राष्ट्रपति रामनाथ कोविंद ने न्यायमूर्ति लोकुर को इस पद के लिए नामित किया था।
    • वे सुप्रीम कोर्ट के चार वरिष्ठ न्यायाधीशों में से एक थे, जिन्होंने इस साल 12 जनवरी को एक प्रेस कॉन्फ्रेंस आयोजित किया और तत्कालीन मुख्य न्यायाधीश दीपक मिश्रा की कार्यशैली पर सवाल उठाए थे।
    • जस्टिस लोकुर 3 अक्टूबर से एनएएलएसए के कार्यकारी अध्यक्ष का पद ग्रहण कर लिया है।




    English| इंग्लिश

    Cabinet hikes MSP of rabi crops

    • Union Cabinet on Oct 3 increased the Minimum Support Prices (MSP) of Rabi crops for 2018-19.
    • Prices increased for Rabi Crops:
      • Wheat: Rs 105 per quintal
      • Masaur: Rs 225,/quintal
      • Safflower: Rs 845/quintal
      • Gram: Rs 220/quintal
    • The MSP has been increased in accordance to the recommendations of farm advisory body CACP and is in line with the government’s announcement to provide farmers a 50 per cent profit over the cost of production.
    • Rabi crops or rabi harvest are agricultural crops that are sown in winter and harvested in the spring.
    • Ex – Wheat, Masaur, Safflower and gram
    • MSP:
      • Minimum Support Price or MSP is an Agriculture product price set by the Government of India to purchase directly from the farmer.
      • This rate is to safeguard farmer to minimum profit for the harvest, if the open market has lesser price than the cost incurred.

    Nobel Prize in Chemistry 2018 for proteins research

    • The 2018 Nobel Prize in Chemistry has been awarded to three scientists for their discoveries in enzyme research.
    • One half of the prize amount will go to Frances H. Arnold (USA).
    • The other half of the prize amount will be shared by George P. Smith (USA) and Sir Gregory P. Winter (Britain).
    • What they have discovered?
      • This year's winners used a technique called directed evolution to create new proteins.
      • These have been used in areas as diverse as the manufacture of new drugs and green fuels.
    • Frances Arnold
      • Frances Arnold was first to use a method mimicking natural selection in order to develop enzymes that would perform specific tasks.
      • Frances Arnold is the fifth woman to win a Nobel Prize in Chemistry.
    • Note: Enzymes are biological catalysts - which speed up chemical reactions in biological cells.
    • Prof Arnold's directed evolution techniques are now routinely used to develop new enzymes.
    • Usage:
      • The uses of Frances Arnold’s enzymes include more environmentally friendly manufacturing of chemical substances, such as pharmaceuticals, and the production of renewable fuels for a greener transport sector.
    • George P Smith and Sir Gregory Winter
      • George P Smith and Sir Gregory Winter developed a technique called phage display to evolve new proteins.
      • They used bacteriophages, viruses that infect bacteria, to generate new antibodies - large proteins that are used by the immune system to neutralise harmful bacteria and viruses.
      • The first antibody based on this method, adalimumab, was approved in 2002 and is used to treat rheumatoid arthritis, psoriasis and inflammatory bowel diseases.
    • Usage
      • Phage display has produced antibodies that can neutralise toxins, counteract autoimmune diseases and treat metastatic cancer.

    RBI eases borrowing rules for oil marketing companies

    • In an attempt to control the falling value of rupee, the Reserve Bank of India (RBI) has announced easing foreign exchange rules for oil marketing companies (OMCs).
    • The hike in crude oil prices has increased demand for dollars by oil companies.
    • The rupee is sliding due to outflow of dollars and firming of the US economy.
    • The central bank has eased the rules that allow oil marketing companies (OMCs) to take foreign exchange borrowings for working capital requirement.
    • RBI has also removed the cap of USD 750 million for OMCS and they can now borrow from external market without hedging.
    • The overall ceiling for such ECBs shall be USD 10 billion.
    • External Commercial Borrowings
      • ECB is basically a loan availed by an Indian entity from a non-resident lender.
      • Most of these loans are provided by foreign commercial banks and other institutions.
      • It is a loan availed of from non-resident lenders with a minimum average maturity of 3 years.
      • It cannot be used for the investments in a stock market or any speculation business.
      • If the money obtained through ECB route is used in the core capital (equity shares, preference shares, convertible preference shares, convertible debentures, etc.) of any company, then it will be termed as a foreign direct investment not ECB.

    SIDBI launches Udyam Abhilasha campaign in 115 aspirational districts

    • Small Industries Development Bank of India (SIDBI), has launched a national level entrepreneurship awareness campaign--Udyam Abhilasha, in 115 aspirational districts identified by NITI Aayog in 28 States.
    • The six-day campaign would be running parallelly from 3rd October across India. 
    • SIDBI has partnered with Common service centres, e-Governance Services India Limited, a Special Purpose Vehicle, set up by the Ministry of Electronics and IT for implementing the campaign. 
    • It aims to create and strengthen cadre of more than 800 trainers to provide entrepreneurship training to the aspiring youths across these districts thus encouraging them to enter the admired segment of entrepreneurs.
    • SIDBI
      • It is the principal financial institution for the promotion, financing, development and coordination of the Micro, Small and Medium Enterprise (MSME) sector. 

    Establishment of National Institute of Mental Health Rehabilitation approved

    • The Central government gave its nod to establishment of National Institute of Mental Health Rehabilitation (NIMHR) in Sehore district in Madhya Pradesh.
    • The NIMHR will serve as an institution of excellence for capacity building in human resource and research in the area of mental health rehabilitation.
    • The institute will also serve as recommending body suggesting models and protocols for effective rehabilitation of persons with mental illness.

    Development Trials of Astra BVR-AAM Completed Successfully

    • A series of flight trials of Astra Beyond Visual Range Air-to-Air Missile (BVR-AAM) was conducted by Indian Air Force during September 26 to October 03, 2018 at Integrated Test Range (ITR), Balasore as part of final development trials of the missile.
    • ASTRA
      • Astra is India’s first beyond-visual-range (BVR) air-to-air missile indigenously designed and developed by Defence Research and Development Organisation (DRDO).
      • It is intended to engage and destroy aerial targets with high manoeuvrability and supersonic speeds.
      • The missile’s advanced air combat capabilities allow it to engage multiple high-performance targets.

    India’s First Global Skills Park to be set up in Madhya Pradesh

    • The foundation stone of the country's biggest Global Skill Park was laid in Bhopal.
    • The park will come up on 34 acre land allotted in Narela Shankari area of Bhopal. It will be established with the support of Institute of Technical Education Education Services Singapore (ITEES).
    • Global Skill Park is India's first international skilling institution to provide international infrastructure facility with world class industrial machines, equipment & tools and international teachers of industrial training under one roof.

    World’s largest dome inaugurated in Pune

    • A colossal dome shaped structure symbolising the unity of the Indian identity through its religions, ideologies and literature was inaugurated at the Maharashtra Institute of Technology’s (MIT) Loni-Kalbhor campus.
    • Adorned with 55 golden statues of saints, philosophers, scientists and intellectuals, the dome depicts the message of world peace and humanity, as enunciated by the age-old Indian culture, tradition and philosophy

    Justice M B Lokur appointed Executive Chairman of NALSA

    • Senior judge of the Supreme Court, Madan Bhimarao Lokur, is now the Executive Chairman of the National Legal Services Authority of India (NALSA).
    • President Ramnath Kovind nominated Justice Lokur to the post.
    • Justice Ranjan Gogoi, who is set to become the head of the apex court, is the outgoing chairman of the NALSA.
    • NALSA
      • The National Legal Services Authority (NALSA) has been constituted under the Legal Services Authorities Act, 1987 to provide free Legal Services to the weaker sections of the society and to organize Lok Adalats for amicable settlement of disputes.







    Marathi | मराठी


    राष्ट्रीय

    मंत्रिमंडळाकडून रब्बी पिकांच्या किमान आधारभूत किंमतीत वाढ करण्यास मंजुरी
    • मंत्रिमंडळाच्या अर्थविषयक समितीने सन 2018-19 या रब्बी हंगामातल्या सर्व रब्बी पिकांच्या किमान आधारभूत किंमतीत (MSP) वाढ करण्यास मंजुरी दिली आहे. याचे विपणन 2019-20 या हंगामात होणार आहे.
    • गव्हाच्या MSPमध्ये प्रती क्विंटल 105 रुपये, बार्ली प्रती क्विंटल 30 रुपये, मसूर प्रती क्विंटल 225 रुपये, हरभरा  प्रती क्विंटल 220 रुपये, मोहरी प्रती क्विंटल 200 रुपयांनी  वाढ करण्यात आली आहे. शेतकऱ्यांचे उत्पन्न वाढीला चालना देण्याकरिता या वाढीमुळे शेतकऱ्यांना 62,632 कोटी रूपयांचा अतिरिक्त लाभ मिळणार.
    • गव्हासाठी उत्पादन खर्च प्रती क्विंटल 866 रुपये  आहे तर त्याची किमान आधारभूत किंमत 1840 रुपये प्रती क्विंटल  (112.5% परतावा) आहे. बार्लीसाठी उत्पादन खर्च प्रती क्विंटल 860 रुपये  आहे तर त्याची किमान आधारभूत किंमत 1440 रुपये प्रती क्विंटल (67.4% परतावा) आहे. मसूरसाठी  उत्पादन खर्च प्रती क्विंटल 2532 रुपये आहे तर त्याची किमान आधारभूत किंमत 4475  रुपये प्रती क्विंटल (76.7% परतावा) आहे.
    SIDBIचे “उद्यम अभिलाषा” जागृती अभियान
    • महात्मा गांधी यांच्या 150व्या जयंतीनिमित्त भारतीय लघु उद्योग विकास बँकेनी (SIDBI) राष्ट्रीय स्तरावर स्वयं उद्यमशीलतेला प्रोत्साहन देण्यासाठी “उद्यम अभिलाषा” हे जागृती अभियान सुरु केले आहे.
    • NITI आयोगाने 28 राज्यांमधील ओळखलेल्या विकास आकांक्षित 115 जिल्ह्यांमध्ये हे अभियान राबवले जाणार असून त्या अंतर्गत 15,000 युवकांपर्यंत पोहोचण्याचे उदिृष्ट आहे. 3 ते 8 ऑक्टोबर या कालावधीत देशभरात हे अभियान राबवले जाणार आहे.
    • SIDBIने यासाठी CSE प्रशासन सेवा या विशेष सरकारी संस्थेशी भागीदारी केली आहे. या अभियानाच्या अंतर्गत स्वत:चा व्यवसाय किंवा उद्योग सुरु करण्याची इच्छा असलेल्या मागास भागातील युवकांना 800 प्रशिक्षक उद्योगविषयक प्रशिक्षण देतील.
    • भारतीय लघु उद्योग विकास बँक (SIDBI) ही भारतातली प्रमुख आर्थिक विकास संस्था असून उत्तरप्रदेशातील लखनऊमध्ये याचे मुख्यालय आहे. याची स्थापना 2 एप्रिल 1990 रोजी भारत सरकारने केली.
    राष्ट्रीय मानसिक पुनर्वसन संस्थेच्या स्थापनेस मंजुरी
    • केंद्रीय मंत्रिमंडळाने 16 मे 2018 रोजी घेण्यात आलेल्या निर्णयात अंशतः सुधारणा करत ‘राष्ट्रीय मानसिक पुनर्वसन संस्था’ (National Institute of Mental Health Rehabilitation -NIMHR) मध्यप्रदेशातल्या भोपाळ ऐवजी सिहोर जिल्ह्यात (भोपाळ–सिहोर महामार्ग) येथे उभारण्यास मान्यता देण्यात आली आहे.
    • मानसिक आरोग्य पुनर्वसन क्षेत्रात देशात अशा प्रकारे उभारण्यात येणारी ही पहिली संस्था असणार. मानसिक आरोग्य पुनर्वसन क्षेत्रात मनुष्यबळ आणि संशोधन क्षमता उभारण्याला या संस्थेमुळे मदत होणार आहे. मानसिक आजार ग्रस्त रुग्णांच्या पुनर्वसनासाठी उत्तम आदर्श मॉडेल ही संस्था सुचवणार आहे.
    मध्यप्रदेशात भारतातले प्रथम ग्लोबल स्किल्स पार्क (GSP)
    • मध्यप्रदेशाच्या भोपाळ शहरात देशातले पहिले-वहिले ‘ग्लोबल स्किल्स पार्क’ (GSP) उभारले जाणार आहे. यामुळे राज्यातल्या तांत्रिक आणि व्यावसायिक शिक्षण आणि प्रशिक्षण (TVET) प्रणालीची गुणवत्ता वाढविण्यास मदत होणार.
    • पार्कच्या स्थापनेसाठी भारत आणि आशियाई विकास बँक (ADB) यांच्या दरम्यान $150 दशलक्षचा कर्ज करार केला गेला आहे. तेथे कृषी तसेच उद्योग अश्या विविध क्षेत्रांमध्ये कौशल्य प्रदान केले जाणार आहे, ज्यामुळे सुमारे 20,000 प्रशिक्षणार्थी शिक्षण घेऊ शकणार.

    आंतरराष्ट्रीय

    पुणे येथे जगातले सर्वात मोठे गुंबद
    • पुणे (महाराष्ट्र) शहरातल्या माईरच्या महाराष्ट्र इंस्टीट्यूट ऑफ टेक्नॉलजी (MIT) या स्वायत्त विद्यापीठाच्या परिसरात जगातले सर्वात मोठे गुंबद (गोल घुमट) उभारण्यात आले आहे आणि याचे उद्घाटन उपाध्यक्ष वेंकय्या नायडू यांच्या हस्ते करण्यात आले आहे.
    • 3 ऑक्टोबर 2018 रोजी विद्यापीठाच्या परिसरात आयोजित ‘विश्व धर्म, विज्ञान आणि शांती संसद 2018’ या कार्यक्रमाच्या उद्घाटनप्रसंगी हे उद्घाटन केले गेले.

    अर्थव्यवस्था आणि बँकिंग

    तेल विपणन कंपन्यांसाठी कर्जासंबंधी नियमात सवलत
    • भारतीय रिझव्‍‌र्ह बँकेनी (RBI) सरकारी मालकीच्या तेल विपणन कंपन्यांना कार्यरत भांडवलाकरिता अतिरिक्त त्वरित म्हणून विदेशी निधी उभारणीचा पर्याय खुला केला आहे.
    • स्वयंचलित मार्गाच्या अंतर्गत कर्जदारांकडून बाह्य व्यावसायिक कर्जपुरवठा (ECB) वाढविण्याची परवानगी दिली आहे. तेल कंपन्यांसाठी किमान 3 ते 5 वर्षांच्या किमान सरासरी परिपक्वतेसह कामकाजी भांडवलासाठी बाह्य व्यावसायिक कर्जपुरवठा (ECB) वाढवला जाणार.
    • डॉलरच्या तुलनेत रुपयाने बुधवारी ऐतिहासिक तळ गाठला. 3 ऑक्टोबरला पहिल्यांदाच 73.42 असा विक्रमी तळ नोंदविला. रुपयातील घसरण रोखण्यासाठी हा निर्णय घेण्यात आला आहे.

    व्यक्ती विशेष

    न्या. एम. बी. लोकुर: NALSAचे कार्यकारी अध्यक्ष
    • सर्वोच्च न्यायालयाचे वरिष्ठ न्यायाधीश मदन भीमराव लोकुर यांची भारतीय राष्ट्रीय कायदेशीर सेवा प्राधिकरण (NALSA) याचे कार्यकारी अध्यक्ष या पदावर राष्ट्रपती राम नाथ कोविंद यांनी नेमणूक केली आहे.
    • न्या. लोकुर यांनी नव्या पदाचा कार्यभार 3 ऑक्टोबर 2018 रोजी स्वीकारला. ते सर्वोच्च न्यायालयाच्या चार वरिष्ठ न्यायाधीशांपैकी एक होते. त्यांची सर्वोच्च न्यायालयात न्यायाधीश म्हणून जून 2012 मध्ये नियुक्ती करण्यात आली होती.
    • 5 डिसेंबर 1995 रोजी ‘कायदेशीर सेवा प्राधिकरण अधिनियम-1987’ याच्या अधिकृततेखाली भारतीय राष्ट्रीय कायदेशीर सेवा प्राधिकरणाची (NALSA) स्थापना करण्यात आली. पात्र उमेदवारांना विनामूल्य कायदेशीर सेवा पुरविणे आणि प्रकरणांचे वेगवान निराकरणासाठी लोकअदालत आयोजित करणे हा याचा हेतू आहे.

    पुरस्कार

    अरनॉल्ड, स्मिथ आणि विंटर: रसायनशास्त्राचा नोबेल पारितोषिक 2018 विजेता
    • यावर्षीचा रसायनशास्त्राचा नोबेल पारितोषिक फ्रान्सिस अरनॉल्ड (अमेरिका), जॉर्ज स्मिथ (अमेरिका) आणि ग्रेगरी विंटर (ब्रिटन) यांना संयुक्तरित्या दिला जात आहे. फ्रान्सिस अरनॉल्ड या रसायनशास्त्राचे नोबेल जिंकणार्‍या पाचव्या महिला आहेत.
    • प्रोटीन आणि एन्झाइम (विजंतक) विषयातल्या महत्त्वपूर्ण संशोधनासाठी या शास्त्रज्ञांची निवड करण्यात आली आहे. अरनॉल्ड यांनी एन्झाइम बनविण्याची थेट प्रक्रिया शोधून काढली आहे. अशापद्धतीने तयार केलेले एन्झाइम जैविक इंधनापासून फार्मास्युटीकलमध्ये वापरण्यात येतात. यासोबतच स्मिथ आणि विंटर यांनीही अनुक्रमे प्रोटीन निर्मिती आणि रोगप्रतिकारशक्ती वाढविण्यासाठी आवश्यक असणारा घटक बनविण्यासाठी सन्मानित करण्यात आले आहे.
    • यंदा साहित्यातील नोबेल पुरस्कार दिला जाणार नाही, असा निर्णय नोबेलच्या अकादमीने घेतला आहे. गेल्या 70 वर्षांत असे पहिल्यांदाच घडत आहे की साहित्यातील नोबेल पुरस्कार दिला जाणार नाही.
    नोबेल पारितोषिक
    नोबेल पारितोषिक हे शैक्षणिक, सांस्कृतिक आणि मानवी प्रगतीला वरदान ठरलेल्या वैज्ञानिक संशोधनामध्ये योगदान दिलेल्या लोकांचा सन्मान करण्यासाठी स्वीडिश आणि नॉर्वेजियन संस्थांकडून विविध श्रेणीमध्ये देण्यात येणारा एक वार्षिक आंतरराष्ट्रीय पुरस्कार आहे. हा सन्मान स्वीडिश संशोधक अल्फ्रेड नोबेल यांच्या इच्छेच्या सन्मानार्थ सन 1895 पासून दिला जात आहे. पारितोषिकाचे वितरण विविध संस्थांकडून केले जाते. याचे विवरण खालीलप्रमाणे आहे:
    • भौतिकशास्त्ररसायनशास्त्र आणि अर्थशास्त्र: रॉयल स्वीडिश अकादमी ऑफ सायन्सेस
    • शरीरविज्ञानशास्त्र आणि वैद्यकशास्त्र: करोलीन्स्का इंस्टीट्यूट येथील नोबेल असेंब्ली
    • साहित्य: स्वीडिश अकादमी
    • शांती: हे पारितोषिक स्वीडिश संस्थेच्यावतीने नॉर्वेजियन नोबेल समितीकडून दिले जाते.
    स्वच्छता मंत्रालयाचे ‘स्वच्छ सर्वेक्षण - ग्रामीण 2018’ पुरस्कार
    • केंद्र शासनाच्या ‘स्वच्छ सर्वेक्षण ग्रामीण-2018’ स्पर्धेत महाराष्ट्र राज्यातल्या सातारा जिल्हयाने देशात प्रथम क्रमांक पटकाविला आहे. तर उत्तरप्रदेश राज्याला सर्वाधिक नागरिकांच्या सहभागासाठी पुरस्कृत केले गेले.
    • पुरस्कार प्राप्तकर्ते
      • प्रथम तीन राज्ये (अनुक्रमे) - हरियाणा, गुजरात आणि महाराष्ट्र
      • प्रथम तीन जिल्हे (अनुक्रमे) – सातारा (महाराष्ट्र), रेवाडी (हरियाणा) आणि पेदापल्ली (तेलंगणा)
      • राज्यानुसार सर्वाधिक नागरिकांचा सहभाग (अनुक्रमे) – उत्तरप्रदेश, गुजरात आणि महाराष्ट्र
      • जिल्ह्यानुसार सर्वाधिक नागरिकांचा सहभाग (अनुक्रमे) – नाशिक (महाराष्ट्र), सोलापूर (महाराष्ट्र) आणि चित्तोडगड (राजस्थान)
    • केंद्रीय पेयजल व स्वच्छता मंत्रालयाच्यावतीने आयोजित ‘महात्मा गांधी आंतरराष्ट्रीय स्वच्छता परिषदे’च्या समारोपीय कार्यक्रमात ‘स्वच्छ सर्वेक्षण - ग्रामीण 2018’ पुरस्कारांचे वितरण करण्यात आले. ऑगस्ट महिन्यात देशभरातल्या सर्व 718 जिल्हयांमध्ये स्वच्छतेच्या विविध निकषांवर सर्वेक्षण करण्यात आले. प्रत्येक जिल्ह्यांतील निवडक गावे याप्रमाणे 6,980 गावांमध्ये हे सर्वेक्षण करण्यात आले.

    संरक्षण आणि सुरक्षा

    ‘अस्त्र’ या बियॉन्ड व्हिजुयल रेंज क्षेपणास्त्राची (BVRAAM) चाचणी यशस्वी
    • भारतीय हवाई दलाच्या विमानाने देशातच विकसित केलेल्या ‘अस्त्र’ क्षेपणास्त्राची चाचणी यशस्वी करून दाखविण्यात आली आहे. क्षेपणास्त्राच्या 26 सप्टेंबर ते 03 ऑक्टोबर 2018 या कालावधीत आयोजित विकासाच्या अंतिम चाचणीचा भाग म्हणून बालासोर येथे शेवटची चाचणी घेण्यात आली.
    • अस्त्र हे बियॉन्ड व्हिजुयल रेंज (BVR) हवेतून हवेत मारा करणारे क्षेपणास्त्र (BVRAAM) आहे. याद्वारा 20 किलोमीटर अंतरावरील तसेच 80 किलोमीटर अंतरावरील लक्ष्य भेदले जाऊ शकते. हे भारतातल्या संरक्षण संशोधन व विकास संस्थेनी (DRDO) विकसित केले आहे. हे भारताद्वारा विकसित केले गेलेले पहिले हवेतून हवेत मारा करणारे क्षेपणास्त्र आहे.





    No comments:

    Post a Comment