Hindi | हिंदी
Hindi | हिंदी
भारत का मैनचेस्टर किसे कहा जाता है ?
भारत का मैनचेस्टर नाम से भारत के तीन शहर प्रसिद्ध है पहला पूरे भारत का मैनचेस्टर गुजरात राज्य के भारताचा शहर अहमदाबाद को कहा जाता है। दूसरा उत्तरी भारत का मैनचेस्टर उत्तर प्रदेश राज्य के कानपुर शहर को कहा जाता है तथा दक्षिण भारत का मैनचेस्टर तमिलनाडु के कोयम्बटूर को कहा जाता है। भारत का मूल मैनचेस्टर अहमदाबाद ऐसे राज्य में स्थित है जो समुंद्र के किनारे पर बसा हुआ है जो कि व्यापार के लिहाज से सर्वोच्च स्थान है। गुजरात अरब सागर के किनारे पर बसा हुआ है। लेकिन क्या आपको पता है कि मैनचेस्टर का अर्थ आखिर होता क्या है।
मैनचेस्टर को बहुत से लोगों द्वारा ऐसा क्षेत्र माना जाता है जहां पर नौकरियों की भरमार हो हालांकि यह सही है क्योंकि यह शब्द औधोगिक क्षेत्र से जुड़ा है परंतु पूर्णता सही नहीं है क्योंकि मानचेस्टर कोई शब्द नहीं बल्कि एक शहर का नाम है।
मानचेस्टर नाम का शहर इंग्लैंड में बसा हुआ है और कपड़ा उद्योग के लिए प्रसिद्ध है यह यूरोप में कपड़ा क्षेत्र (टेक्सटाइल इंडस्ट्री) का गढ़ है इस नाम की भारत से जुड़ने की कहानी उस समय से शुरू होती है जब भारत में ब्रिटिश राज हुआ करता था।
दरअसल ब्रिटिश राज के समय भारत में स्वदेशी कपड़ा बिका करता था इस कारण भारत में अधिकतर उद्योग हाथ से बुने हुए कपड़ों के होते थे तथा कपड़ा व्यापारी यही कपड़ा देश में बेचकर अपने उद्योग चलाते थे। परन्तु ब्रिटिश कंपनियों ने अपना उद्योग बढ़ाने के लिए अपनी सरकार की मदद से यूरोप का कपड़ा भारत में फैलाना शुरू कर दिया यह कपड़ा मैनचेस्टर से लाया जाता था तथा भारतीय स्वदेशी कपड़ों की अपेक्षा सस्ता था।
इसके सस्ते होने का कारण था इसका मशीनों द्वारा बना होना जिसमें कम मजदूर खर्च आता था। भारत में कपड़े हाथों द्वारा बनाए जाते थे इस कारण बनाने वाले मजदूरों की अधिक सँख्या के कारण खर्च अधिक आता था। ब्रिटिश सरकार का मैनचेस्टर से लाया गया कपड़ा धीरे-धीरे बाजार में प्रचलित होना शुरू हो गया जबकि भारतीय व्यापारी भारत में बने कपड़े का मूल्य नहीं घटा सकते थे फलस्वरुप भारतीय बाजार में स्वदेशी कपड़े का व्यापार सिकुड़ने लगा था।
तत्प्श्चात गुजरात के अहमदाबाद में एक कपड़ा उद्योग शुरू किया गया इसकी शुरुआत की तारीख थी 30 मई 1861 इसमें आधुनिक मशीन लगाई गई जिससे अब कपड़ा मशीनों में बनाया जाने लगा। वर्ष 1947 में अंग्रेजों के जाने के समय तक अहमदाबाद कपड़ों के उद्योग में अग्रणी हो चुका था तथा भारत के लोगों में जो मैनचेस्टर नाम प्रचलित था उस नाम से अब अहमदाबाद को पुकारा जाने लगा।
इस प्रकार कपड़े उद्योग में अग्रणी होने के कारण ही अहमदाबाद को भारत का मैनचेस्टर कहा जाने लगा। धीरे-धीरे यह नाम कानपुर और कोयंबतूर को भी मिल गया तथा उत्तरी और दक्षिणी भारत में दो शहरों को मानचेस्टर नाम से जाना जाने लगा। इसके अतिरिक्त भीलवाड़ा राजस्थान का मैनचेस्टर बना तथा वैश्विक स्तर पर ओसाका जापान का मैनचेस्टर बना।
गुजरात राज्य अहमदाबाद के सहयोग से प्रत्येक वर्ष 1 करोड़ 10 लाख टन कपड़े का उत्पादन करता है जो कि भारत के किसी भी राज्य की अपेक्षा सर्वाधिक है। गुजरात में आधुनिक कपड़ा उद्योग का इतिहास 150 साल पुराना है रणछोड़लाल छोटालाल को भारत में कपड़ा उद्योग का जनक माना जाता है क्योंकि अहमदाबाद में पहली आधुनिक कपड़ा मिल इन्होंने ही शुरू की थी।
English| इंग्लिश
English| इंग्लिश
Whom called the Manchester of India?
India as Manchester three famous city. First, through India to Manchester, Gujarat, Ahmedabad, in the state known as the second jateani North IndiaManchester, Kanpur city is known. And South IndiaManchester, Tamil Nadu, Coimbatore, a city in the state is known.
Of which India is the first in such a state that it is right in the sight of Manchester Ahmedabad, Gujarat, of which trade is sitting on the shore of Arabian Sea, is sitting on the shore of the sea, but do you know Manchester force?
This word is related industrial sector in terms of the number of people because there are a lot of jobs tikana area of Manchester is a scale is completely true. But this is not entirely true, but because that Manchester is a city that is not a word.
Manchester is a city name in England and there is the famous garment industry. This city is in Europe, including lifting the threshold of bearing the name of the stronghold of the textile industry (textile industry). When the British ruled India.
The fact that running your business, sell so much in quantity as the British being sold in the domestic textiles in India at the time of the kingdom hand industry of textile and ready made garments, hand, textile traders that cloth in India but the British company work spread to India yuromadhila cloth with the help of the government to increase their trade started. They cloth was brought over Manchester and the cloth that India's low domestic textiles more.
It was because of cheap cloth that they are being prepared on the machine, which has reduced the labor costs.
India being the handmade cloth so that it was not cost so much more than labor costs in order to prepare. British gradually began to be popular in the market cloth government brought in Manchester Indian traders did not reduce the price of cloth in India.The loss was the industry that the business began to gradually be reduced.
After Gujarat's Ahmedabad inMay 30, 1861, was started a textile industry in. It was erected in the modern textile machines and began to prepare it. English sodunajanya the day in 1947 was the first place on the Ahmedabad textile industry. Ahmedabad, India, and came to be known by that name among the famous name of Manchester.
Ahmedabad, India is one of the leading textile industry in Manchester so they say. Slowly but to Coimbatore and Kanpur is the name given to the North and the South of India, the two cities began to be known as Manchester
Bhilwara Rajasthan was the addition of Manchester. Osaka was Japan but globally Manchester.
Ahmedabad Gujarat state each year with the assistance of 1million to 10 million tonnes a cloth production, which is the highest in the state than all. In Gujarat, the modern textile industry in the history of 150years earlier. Ranachoralala chotalala the textile industry is considered the father of India's first modern textile mill in Ahmedabad because that they had started.
Marathi | मराठी
Marathi | मराठी
भारताचा मैनचेस्टर कसास म्हणतात ?
भारताचा मैनचेस्टर म्हणून तीन शहर प्रसिद्ध आहेत. पहिले म्हणजे पूर्ण भारताचा मैनचेस्टर, गुजरात राज्यातील अहमदाबाद म्हणून ओळखले जाते.आणि दुसरे म्हणजेच उत्तर भारताचे मैनचेस्टर, उत्तर प्रदेशातील कानपूर हे शहर ओळखले जाते . तसेच दक्षिण भारताचे मैनचेस्टर, तामिळनाडू राज्यातील कोयम्बटूर शहर ओळखले जाते.
भारताचे पहिले मैनचेस्टर अहमदाबाद हे अशा राज्यात आहे जे समुद्राच्या किनाऱ्यावर बसलेले आहे ,जे कि व्यापाराच्या दृष्टीने योग्य आहे गुजरात अरबी समुद्राच्या किनाऱ्यावर बसलेले आहे .पण तुम्हाला मैनचेस्टरचा खरा अर्थ माहित आहे का ?
असंख्य लोकांच्या दृष्टीने मैनचेस्टर हे असे क्षेत्र आहे ज्या टिकाणी नोकऱ्या भरपूर प्रमाणात उपलब्ध होतात हे पूर्णतः खरे आहे कारण हा शब्द औद्योगीक क्षेत्राशी संबंधित आहे . पण हे पूर्णतः खरे पण नाही कारण कि मैनचेस्टर हा एखादा शब्द नाही ते एका शहराचे नाव आहे .
मैनचेस्टर नावाचे एक शहर इंग्लेंड मध्ये आहे आणि तेथे कपड्यांचा उद्योग प्रसिद्ध आहे. हे शहर युरोपात कापड क्षेत्रात (टेक्सटाइल इंडस्ट्री) चा गड आहे.या नावाचा संबंध होण्याची सुरुवात त्याकाळाची आहे . ज्या वेळी भारतात ब्रिटीशांची सत्ता होती.
खरतर ब्रिटीश राज्यात वेळी भारतात स्वदेशी कापड विकले जात असे त्यामुळे भारतात जास्त प्रमाणात हस्त उद्योग म्हणजेच हातांनी तयार केलेले कपडे हे कापड ,कापड व्यापारी हेच कापड भारतात विकून आपला उद्योग चालवत असे .परंतु ब्रिटीश कंपनीने त्यांचा उद्योग वाढवण्यासाठी त्याच्या सरकार च्या मदतीने युरोमधील कापड भारतात पसरवण्याचे काम सुरु केले. ते कापड मैनचेस्टर हून आणले जात असे आणि हा कापड भारताच्या स्वदेशी कापडापेक्षा स्वस्त असे.
हे कापड स्वस्त असण्याचे कारण होते कि ते मशीनवर तयार केले जात, ज्याच्यात कमी कामगार खर्च लागत असे.
भारतात कापड हे हाताने तयार केले जात असे त्यामुळे ते तयार करण्यासठी जास्त कामगार लागत असे त्यामुळे जास्त खर्च येत होता . ब्रिटीश सरकारचा मैनचेस्टरहून आणलेले कापड बाजारात हळूहळू प्रसिद्ध होण्यास सुरुवात झाली त्यात भारतीय व्यापारी भारतात तयार झालेल्या कपड्याची किंमत कमी करू शकत नव्हते. याचा तोटा असा झाला कि भारतीय व्यापार हळूहळू कमी होवू लागला.
त्यानंतर गुजरातच्या अहमदाबाद मध्ये 30 मे 1861 मध्ये एक कापड उद्योग सुरु करण्यात आला. यात आधुनिक मशीन लावण्यात आल्या आणि कापड त्यात तयार करण्यात सुरुवात झाली. 1947 मध्ये इंग्रज सोडूनजाण्याच्या वेळेपर्यंत अहमदाबाद कापड उद्योगात प्रथम स्थानावर होता. आणि भारतीय लोकांमध्ये मैनचेस्टर नाव प्रसिद्ध होते त्या नावाने अहमदाबाद ओळखले जाऊ लागले .
अशा प्रकारे कापड उद्योगात अग्रगण्य असल्यामुळे अहमदाबादला भारताचा मैनचेस्टर म्हणू लागले. हळूहळू हे नाव कानपूर आणि कोयंबतूर ला पण देण्यात आले त्यामुळे उत्तर आणि दक्षिण भारताचे हा दोन शहरांना मैनचेस्टर या नावाने ओळखले जावू लागले
याचा व्यतरिक्त भिलवाडा हे राजस्थानचा मैनचेस्टर झाला. तर जागतिक स्तरावर ओसाका जापानचा मैनचेस्टर झाला.
गुजरात राज्य अहमदाबादच्या सहयोगाने प्रत्येक वर्षी 1 करोड़ 10 लाख टन कापडाचे उत्पादन करते जे भारताच्या सर्व राज्या पेक्षा सर्वाधिक आहे . गुजरात मध्ये आधुनिक कापड उद्योगाचा इतिहास हा 150 वर्षा पूर्वीचा आहे . रणछोड़लाल छोटालाल यांना भारताच्या कापड उद्योगाचे जनक मानले जाते .कारण कि त्यांनी अहमदाबाद पहिली आधुनिक कापड मिल सुरु केली होती .
No comments:
Post a Comment